Yat kiralama maliyeti: Fiyata neler dahildir, APA nedir ve hangi ek giderler dikkate alınmalıdır?

Mürettebatlı bir yatta tatil planlamak heyecan verici bir süreçtir. Ancak ilk kez yat kiralayan müşteriler, maliyetin nasıl hesaplandığı konusunda sıklıkla yanlış bir izlenime sahip olur. İlan edilen haftalık kiralama ücretini gördüklerinde, bu tutarın yakıt ve marina bağlama ücretlerinden seçkin yemeklere ve içeceklere kadar seyahat boyunca oluşacak tüm giderleri kapsadığını düşünmek kolaydır.

Uygulamada ise yat kiralamanın mali yapısı farklıdır. Yatın kiralama bedeli, seyahatin toplam bütçesini her zaman yansıtmaz. Tatilinizi beklenmedik mali sürprizler yaşamadan, mümkün olduğunca konforlu geçirmek için neye ödeme yaptığınızı, ilgili giderlerin nasıl oluştuğunu ve APA olarak bilinen gider avansı sisteminin nasıl işlediğini önceden anlamanız önemlidir.

Doğru bir bütçe hazırlamak, temel kiralama bedeli ile buna bağlı işletme giderleri arasındaki farkı anlamakla başlar.

1. Kiralama bedeli neden her zaman seyahatin toplam bütçesine eşit değildir?

İlk kez yat kiralayanların en yaygın yanılgısı, kiralama bedelinin «her şey dahil» nihai fiyat olduğunu düşünmeleridir. Uluslararası mürettebatlı yat kiralama sektöründe «kiralama bedeli artı giderler» modeli yaygın olarak kullanılır. Kesin koşullar, teklif ve sözleşmede belirlenir.

Aradaki fark şöyledir:

Temel kiralama bedeli, yatın kullanımı ve mürettebatının hizmetleri karşılığında ödenen tutardır.
Kişiye özel giderler, doğrudan kişisel tercihlerinize, rotanıza, etkinliklerinize ve yeme içme taleplerinize bağlı olan maliyetlerdir.

Fiyata dahil olan hizmetler her zaman ilgili teklifin ve sözleşmenin koşullarına bağlıdır. Bazı kiralama seçeneklerinde belirli giderler önceden fiyata dahil edildiği için ek gider sisteminin istisnasız her kiralamada uygulandığı söylenemez.

2. Temel kiralama bedeline genellikle neler dahildir?

MYBA sözleşmesinin koşullarına göre temel kiralama bedeline genellikle şunlar dahildir:

Yatın teknik açıdan çalışır durumda ve gerekli donanımla birlikte kullanıma sunulması.
Profesyonel mürettebatın ücretleri ile yemek ve üniforma dahil mürettebata ilişkin giderler.
Yatın sigortası ve yat sahibinin hukuki sorumluluk sigortası.

Önemli bir ayrıntı: Yatta üst düzey bir aşçının bulunması, yemeklerin profesyonelce hazırlanmasını sağlar; ancak yiyecek ve içeceklerin fiyata dahil olduğu anlamına gelmez. Aşçının maaşı kiralama bedeline dahildir, menünüz için satın alınan malzemelerin bedeli ise ayrıca ödenir.

Ayrıca, ilgili sözleşmenin koşullarını ve yatın özelliklerini incelemeden tüm su sporları ekipmanlarının, iletişim hizmetlerinin, kara transferlerinin veya diğer özel donanımların temel fiyata dahil olduğu varsayılmamalıdır.

3. APA nedir ve nasıl işler?

APA, kiralama süresince sözleşmede belirtilen giderlerin ödenmesi için önceden yatırılan bir gider avansıdır. Tatilinizin ihtiyaçlarının zamanında ve sorunsuz karşılanmasını sağlayan bir mali düzenlemedir.

APA neden gereklidir?

Avans, seyahat başlamadan önce yatırılır. Böylece mürettebat, siz gelmeden önce yatın ikmalini ve sözleşmede belirtilen giderlerin ödenmesini organize edebilir, gerekli yiyecek ve içecekleri sipariş edebilir ve yatı konukların önceden kararlaştırılan tercihlerine göre hazırlayabilir.

Müşterinin her yakıt ikmalini, pazardan yapılan her yiyecek alışverişini veya her bağlama yeri ücretini şahsen ödemesi gerekmez. Kaptan hesapları tutar ve bu günlük giderleri APA fonlarından karşılar.

APA ne değildir?

Hasar depozitosu değildir: Avans, yatın mal varlığına verilen zararları karşılamak amacıyla kullanılmaz. Gerektiğinde bu amaç için ayrı bir teminat depozitosu öngörülür.
Mürettebat bahşişi değildir: Avans yalnızca seyahatinizle doğrudan ilgili giderler için kullanılır.
İade edilmeyen sabit bir ek ücret değildir: APA bir komisyon veya hizmet karşılığında alınan ek ücret değildir. Kullanılmayan bakiye iade edilir.
Garanti edilmiş bir harcama üst sınırı değildir: Avans tutarı, kesin bir sınır değil, başlangıçta yapılan bir tahmindir.

APA tutarı

APA çoğunlukla temel kiralama bedelinin %30–40’ı düzeyindedir. Ancak bu oran, evrensel bir kural veya azami sınır değildir. Kesin tutar; teklif ve sözleşmeye, yatın özelliklerine, rotaya ve konukların tercihlerine göre belirlenir.

4. APA hangi giderleri karşılayabilir?

Avans, seyahat sırasında oluşan başlıca işletme giderlerinin ödenmesinde kullanılır:

Kiralama koşullarına göre müşterinin sorumluluğunda olan, yatın seyri için tüketilen yakıt.
Duraklamalar sırasında klima, aydınlatma ve ev aletlerini çalıştıran jeneratörlerin yakıtı.
Yardımcı teknelerin ve motorlu su sporları ekipmanlarının yakıtı.
Konuklar için yiyecekler.
Alkollü ve alkolsüz içecekler.
Marina bağlama ücretleri ve liman harçları.
Karadan sağlanan elektrik ve su.
Sözleşmede belirtilen acente ücretleri ve yerel liman giderleri.
Konuklara ait, önceden kararlaştırılmış diğer giderler.

Bazı özel siparişlerin, belirli kara hizmetlerinin, gezilerin veya transferlerin otomatik olarak APA’dan karşılanmak yerine müşteriyle mutabakat sağlanarak ayrı ödenebileceğini unutmayın.

5. APA’yı kim yönetir ve para nasıl kontrol edilir?

Kaptan, diğer mürettebat üyelerinin yaptığı alışverişler dahil olmak üzere APA’nın harcanmasından ve muhasebe kayıtlarının tutulmasından sorumludur.

Müşteri, kullanılan tutarlar ve mevcut bakiye hakkında istediği zaman bilgi talep edebilir. Kiralama sonunda, konuklar yattan ayrılmadan önce kaptan, sözleşmeye uygun olarak makbuz ve faturalarla desteklenen ayrıntılı bir gider dökümü sunar. Nihai hesap mutabakatı ve kalan bakiyenin iadesi sözleşmeye göre gerçekleştirilir.

Nihai hesaplaşma şu şekilde yapılır:

Gerçekleşen giderler yatırılan avanstan düşükse, kullanılmayan bakiye hesaplaşma sonrasında iade edilir. İade yöntemi ve süresi sözleşmede belirlenir.
Mevcut bakiye beklenen giderleri karşılamaya yetmiyorsa kaptan, fonların tamamen tükenmesini beklemeden APA’ya ek ödeme yapılmasını ister.

6. Giderlerin tutarını neler etkiler?

Avansın harcanma hızı birkaç temel etkene bağlıdır:

Seyir hızı ve süresi: Yüksek hızda seyretmek, sakin bir seyir veya bir koyda demirli kalmaya kıyasla daha fazla yakıt gerektirir.
Marina seçimi: Yoğun sezonda popüler marinalarda bağlanmak, demirli kalmaktan daha maliyetlidir.
Yeme içme tercihleri: Nadir bulunan lezzetlerin ve özel içeceklerin sipariş edilmesi, alışveriş maliyetine doğrudan yansır.
Ekipman kullanımı: Jeneratörlerin ve klima sistemlerinin sürekli çalışması ek yakıt tüketimine neden olur.
Kişiye özel program: Konuk sayısı, yardımcı teknelerin kullanım yoğunluğu ve talep edilen kara hizmetleri nihai bütçeyi şekillendirir.

Gerçekçi bir rota ve önceden doldurulmuş bir konuk tercih formu, giderlerin daha doğru planlanmasına yardımcı olur.

7. Kiralama bedeli nasıl ödenir?

Yaygın olarak kullanılan ödeme planına bir örnek şöyledir:

İlk ödeme: Sözleşme imzalanırken temel kiralama bedelinin %50’si.
İkinci ödeme: Kiralama başlamadan önce kalan %50’lik kiralama bedeli ile APA, geçerli vergiler ve kararlaştırılan ek ödemeler.

Kesin tutarlar, son ödeme tarihleri ve ödeme bilgileri ilgili sözleşmede belirtilir. Kiralama başlangıcına kısa süre kala yapılan rezervasyonlarda tüm tutarın tek seferde ödenmesi gerekebilir.

Kiralama bedeli, sözleşmede belirtilen hesaba aktarılır. Kiralama bedeline ilişkin ön ödeme, APA ve varsa teminat depozitosu açıkça birbirinden ayrılmalıdır. Sözleşmede teminat depozitosu öngörülüyorsa bu tutar, varsa haklı kesintiler düşüldükten sonra sözleşme koşullarına göre iade edilir.

8. Vergiler ve diğer ek ödemeler

Toplam bütçe hesaplanırken geçerli vergi mevzuatı dikkate alınmalıdır:

KDV ve diğer geçerli vergiler ilan edilen fiyata dahil olabilir veya ayrıca eklenebilir. Bu husus ilgili teklifte netleştirilmelidir. Uygulanacak vergiler ve hesaplama yöntemi, mevzuata ve ilgili kiralamanın koşullarına bağlıdır.
Konukların yata biniş veya yattan iniş yeri, yatın ana bağlama limanından farklıysa yatın başka bir limana getirilmesi veya geri götürülmesi için ek masraf doğabilir.

9. Mürettebat bahşişleri

Bahşiş, konukların yüksek hizmet kalitesi ve mürettebatın özenli yaklaşımı için gönüllü olarak sunduğu bir teşekkürdür.

Bir ölçüt olarak MYBA’nın tavsiyesi esas alınabilir: Mükemmel hizmet sunulduğunda, APA ve vergiler hariç sözleşmede belirlenen kiralama bedelinin %5–15’i. Bu bir tavsiyedir; zorunlu bir ödeme veya tüm bölgeler için geçerli evrensel bir kural değildir.

Bahşiş genellikle tüm mürettebat üyeleri arasında dağıtılması için kaptana verilir. APA fonları otomatik olarak bahşiş için kullanılamaz; bu ancak müşterinin açık talimatıyla mümkündür.

10. Açık bir bütçe örneği

Gider yapısını açıklamak için varsayımsal bir hesaplama örneğini ele alalım:

Temel kiralama bedeli: 50 000 €.
%30 APA: 15 000 €.
Geçerli vergiler ve ek ödemeler öncesinde başlangıçta öngörülen tutar: 65 000 €.

İki olası senaryoyu inceleyelim:

Senaryo 1: Yakıt, bağlama ve yiyecek için gerçekleşen giderler 12 000 € tutarındadır. Yatırılan APA’dan 3 000 € kalır ve bu tutar müşteriye iade edilir.

Senaryo 2: Uzun seyirler nedeniyle gerçekleşen giderler 17 000 € tutarına ulaşır. Bu durumda 2 000 € ek ödeme gerekir. Bakiye takviyesi seyahat devam ederken de gerekli olabilir.

Bunlardan ayrı olarak müşteri, mürettebata teşekkür etmek isterse gönüllü bir bahşiş verebilir. Örneğin temel kiralama bedelinin %10’u olan 5 000 €.

Bu örnek varsayımsaldır. Vergiler ve olası ücretler hesaba katılmamıştır; 65 000 € tutarı, tatilin nihai maliyetini garanti etmez.

11. Rezervasyondan önce neler netleştirilmelidir?

Sözleşmeyi imzalamadan önce yat kiralama aracınıza şu soruları sormanızı öneririz:

Temel kiralama bedeline neler dahildir?
Vergiler ilan edilen fiyata dahil midir?
Teklifte ne kadar APA öngörülmektedir?
İlk gider tahmini hangi rotaya dayanmaktadır?
Hangi hizmetler ve siparişler ayrı ödenir?
Yatın getirilmesi veya geri götürülmesi için masraf öngörülüyor mu?
Teminat depozitosu gerekli mi?
Gider dökümü nasıl ve hangi biçimde sunulur?
Avansa ek ödeme ve kullanılmayan APA bakiyesinin iadesi nasıl gerçekleştirilir?

12. Master Ocean ile seyahatiniz

Temel kiralama bedelini, APA’yı, geçerli vergileri ve ek hizmetleri anlamak, rezervasyondan önce seyahat bütçesini değerlendirmenize yardımcı olur. Ayrıntılara özen gösterilmesi, gereksiz endişeler yaşamadan tatil planlamanızı sağlar.

Uluslararası Master Ocean şirketinin uzmanları, size uygun yatı seçmenize, rota, bağlama yerleri ve kişisel tercihleriniz dikkate alınarak ilk maliyet tahmininin hazırlanmasına yardımcı olur ve sözleşmenin tüm koşulları hakkında ayrıntılı danışmanlık sunar. Deniz yolculuğunuzu organize etmek için bizimle iletişime geçin.

Sık sorulan sorular

Basitçe APA nedir?

APA; yakıt, yiyecek, içecek ve liman bağlama ücretleri gibi kiralama süresince sözleşmede belirtilen giderlerin ödenmesi için önceden yatırılan bir avanstır.

APA ilan edilen kiralama bedeline dahil midir?

«Kiralama bedeli artı giderler» modelinde APA genellikle temel bedelden ayrı belirtilir. İlan edilen fiyatın neleri kapsadığı ilgili teklifte kontrol edilmelidir.

Kullanılmayan bakiye iade edilir mi?

Evet. Gerçekleşen giderler yatırılan avanstan düşükse kullanılmayan bakiye, sözleşmede belirlenen usule göre müşteriye iade edilir.

APA tükenirse ne olur?

Mevcut bakiye planlanan giderleri karşılamaya yetmiyorsa kaptan önceden ek ödeme talep eder.

APA olmadan yat kiralamak mümkün mü?

Evet. Giderlerin fiyata dahil olduğu veya farklı ödeme yöntemlerinin uygulandığı teklifler vardır. Seçilen sözleşmede APA öngörülüyorsa avans, kararlaştırılan koşullara göre yatırılmalıdır.

Bahşiş vermek zorunlu mu?

Hayır. Bahşiş gönüllü bir ödemedir. Tutarı ve verilip verilmeyeceği müşterinin takdirine bağlıdır.